|
|
| 1. Bilimsel Bilginin Özellikleri:
Belli Bir Yöntemi Vardır: Bilimler tümevarım yöntemini kullanır. Bu yöntemin ortaya koyduğu sonuçlar kesin açıklamalar ve doğa yasalarıdır. Nesnel Bilgilerdir : Bilimsel bilgi incelediği olaylara hiçbir özellik karıştırmadan inceleme yapan bir bilgidir. Zamana, mekana, insan ve toplumlara göre değişmez. Mantık İlkelerine Bağlıdır: Bilimsel bilgi tek tek olaylardan hareket ederek genellemelere giderken mantığı kullanır. Bu nedenle, bilimsel bilgi mantıkça tutarlı bir bilgidir. Genelleştirilmiş ve Birleştirilmiş Bilgilerdir: Bilimsel bilgi incelediği olaylardan genellemelere varan bir bilgidir. Tek tek ve ayrı gibi görülen olaylar aynı nedenlere bağlı ise bilimsel bilgide bunlar birleştirilerek ifade edilir.Bu anlamda bilimsel bilgi gözlem sınırlarının dışına çıkan bir bilgidir. Kesin Bir Bilgidir: Doğruluğu deneylerle kanıtlandığı sürece kesinliğinden kuşku duyulmaz. Ancak, bu kesinlik matematikteki gibi mutlak kesinlikte değildir. Koşullar değiştiğinde bilimsel bilgiler de değişebilir. 2.Bilimsel Yöntemin Özellikleri:
Bilimsel gözlemler bir takım problemlerin
fark edilmesine ve meraka neden olur. Problemler insanı bir takım nedenlerin
var
|
olduğu düşüncesine ulaştırır. Bu nedenle akla uygun varsayılan nedenler düşünce yoluyla üretilir. Bunlar varsayım dır.Daha sonra bu varsayımların gerçekliği üzerine deneyler yapılır. Eğer deneyler varsayımı doğrularsa neden-sonuç ilişkileri kurulmuş olur. Bu yöntemin sonunda bilimsel kuramlar ve bilimsel yasalar oluşturulur. Bilimsel kuramlar ve yasalar olaylara ilişkin genellemelerdir. Deney yönteminin sonunda matematik ifadelerle genel temellendirmeler yapılabiliyorsa, bunlar bilim yasaları olur. 3.Bilimsel Açıklamaların Özellikleri: Bilimsel açıklamalar olayların hangi nedenlerle oluştuğunu belirlemeyi amaçlar. Olayların oluş süreçleriyle ilgilenmez. Bilimsel açıklamalar mantıksal çıkarımlara dayanır. Öncül önermeler doğru olmalıdır ve aralarında en az bir önerme bilimsel yasa özelliği taşımalıdır. Bilimsel açıklamanın sonunda aynı zamanda bir öngörü özelliği de bulunur. Yalnız açıklama ile öngörü (öndeyi) arasında fark vardır. Açıklama, sonuç önermesinden hareket ederek bu sonuç önermesinin öncüllerini bulma işlemidir. Öndeyi ise, verilen öncüllerden sonucu çıkarma işlemidir. 4. Öndeyi (öngörü) nin Özellikleri:
Önceden yapılabilen öndeyiler bilimsel ilerlemede avantajlar sağlar, insanın doğaya daha bilinçli olarak egemen olabilmesini ve kontrolu altında
|
tutabilmesini sağlar. Görüldüğü gibi, öndeyi de bilimde açıklama kadar önemli bilimsel bir işlemdir. 5. Bilimsel Kuramın(Teori) Özellikleri: Bilimsel kuramlar, bir bilim dalında birbirinden ilgisiz ve bağımsız görünen bilimsel genellemeleri ve açıklamaları bir kavramlar sisteminde bütünleştirir ve o varlık alanına böylece bir mantıki düzen sağlar. Bilimsel kuramlar olguları açıklamak amacıyla kurulur. Varsayım, olaylarla ilgili olarak doğrulanmak amacıyla öne sürülen geçici bir iddiadır. Kuram ise bir ölçüde doğrulanmış, ama, henüz bütünüyle kesinlenmemiş genel bir görüştür. Kuramlar birbiriyle ilişkili bir çok yargıdan oluşabilir. Kuramlar doğrulanabilir özelliktedirler. Belli bir alana ilişkin bilgileri mantıksal bir düzen içerisinde tümdengelim yöntemiyle açıkladıkları için tutarlı ve bağımsız sistemlerdir. Kuram, evrensel bir dünya görüşü olarak da anlaşılmamalıdır. Çünkü, bilimsel kuramların temelinde sınırlı bir varlık ve olaylar kesimi ve bu kesimle ilgili yasalar bulunur. Bilimsel kuramlar değişmez sistemler olarak da görülmemelidir. Onlar değişebilirler, hatta aynı olaylar kesimi hakkında geçerli farklı kuramlar olabilir. Her bilimsel açıklama gibi, kuramın
önermeleri de her zaman gözlem ve deneylerle denetlenebilir. Denetimle
doğrulanamayan kuram bırakılır ve yeni bir kurama gidilir.
|