Free Web Hosting Provider - Web Hosting - E-commerce - High Speed Internet - Free Web Page
Search the Web

EMPİRİZM (DENEYCİLİK)


 


Doğru ve genel geçer bilginin duyumlar yoluyla oluşan deneylerle kazanılabileceğini öne süren felsefe görüşüdür. Empirist anlayışa göre insan zihninde doğuştan getirilen hiçbir bilgi yoktur. İnsan zihni bu nedenle boş bir levha gibidir.

Empirist görüş 17. ve 18. yüzyıllarda sistemli bir düşünce olarak felsefe tarihinde yerini almıştır.

Empirizmi geliştirerek sistemli bir felsefe görüşü haline getiren önemli düşünürler John Locke, Davit Hume, Condillac, Herbert Spencer'dir.
 
 

JOHN LOCKE (1632-1704):
İnsan zihninde bulunan bütün düşüncelerin kaynağı deneydir. İnsan zihninde doğuştan olan hiçbir düşünce ve düşünce prensibi yoktur. bu nedenle zihin başlangıçta boş bir levha gibidir (Tabula Rasa). Yaşam içinde gözlemler ve deneylerle kazanılan bilgiler zihni doldurur.

Loçke'a göre deney iki aşamada gerçekleşir.

* Dış deney (duyumlama): Duyu organları yoluyla edinilen izlenimler.

* İç deney (düşünme): Duyu verilerinin işlenerek yargılar biçiminde bilgiye dönüşmesi.
 
 

DAVİD HUME (1711-1776):
İnsan zihninde önce duyumlama yoluyla oluşan "izlenimler" vardır. İzlenimlerden de düşünceler oluşur. İzlenimler duyumlarla oluştuğu için canlı ve dinamik tasarımlardır. Düşünceler ise izlenimlere dayanır. İzlenimler severken, nefret ederken algılanan canlı duyumlardır. Düşünceler ise bu canlı duyumların canlılığını kaybetmiş kopyalarıdır.

D.Hume nedensellik ilkesini kabul etmez. Ona göre doğadaki hiçbir olayda nedensellik ilişkisi yoktur. Olaylar kendi başına oluşur. Hiçbir şeyin başka bir şeyle ilişkisi olamaz. Biz olayları ard arda gördüğümüz için onlar arasında nedensellik olduğunu, birinin neden diğerinin ise sonuç, olduğunu belirtmekteyiz.

D.Hume'un bu yorumu "nedensellik ilkesi" üzerine bir kuşkunun doğmasına yol açmıştır. Eleştirici felsefenin kurucusu olan Alman düşünürü İmmanuel Kant, D.Hume'un bu görüşünden etkilenerek "Hume, beni dogmatik uykumdan uyandırdı" demiştir.
 
 

E. CONDİLLAC (1715-1780):
Empirist anlayışı duyumculuğa (sensualizm) indirgemiştir. Locke'un bilgi anlayışındaki dış deneyi bilgilerin tek ve mutlak kaynağı yapmıştır. Yani bütün insan düşüncesini duyumla temellendirmiştir.

(Görüşlerini mermer bir heykel örneği ile açıklamıştır.)
 
 

HERBERT SPENCER (1820-1903):
Deneyci anlayışı evrimcilikle birleştirmiştir. Spencer'e göre insan tüm yaşamı boyunca yaptığı deneylerle kazandığı deneyimleri, kalıtım yoluyla kazandıklarıyla birleştirerek gelecek nesillere aktarır.

Spencer empirizmi, türlerin yapmış olduğu deneyler toplamı olarak yorumlamıştır.
 

Bilgi Felsefesi Sayfasına Dön     Ana Sayfa